اين صنعت پنجاه سال پيش از واقعهء اخراج رو به انحطاط نهاده بود . گويا اجداد ما براى دست يافتن به ثروت شركت در جنگ ايتاليا و بلاد فلاندر و جنگ در آمريكا را بر كار در كارخانه‌ها ترجيح مىداده‌اند و به كارهاى فنى به ديدهء تحقير مىنگريسته‌اند ، كشف دنياى جديد و ثروت عظيمى كه از آنجا به اسپانيا سرازير شد سبب واقعى تعطيل شدن كارگاههاى پارچه‌بافى و ركود كشاورزى ما شد ما را در آغاز در زمرهء حادثه‌جويان بهره‌مند درآورد و سپس در زمرهء اشراف گدا . « 13 » دكتر لى يكى از محققين متأخر گويد : « اگر بپذيريم كه اخراج موريسكيها همچنانكه منندث اىپلايو گفته نتيجهء محتوم قانون تاريخ و در عهد فيليپ سوم يك ضرورت بوده است بايد گفت كه اين ضرورت را تعصبات قرن شانزدهم ساخته و پرداخته كرد . » « 14 » اسكات معتقد است كه « نتايج اين جريمه ضربتى بود بر اسپانيا كه موجب ويرانى و قحط گرديد . حكومت به ناچار دست يارى خود را به سوى بسيارى از خانواده‌هاى اشراف دراز كرد ، كه در اثر اين اقدام انتحارى دربار ، ثروت خود را از دست داده بودند . مناطقى كه پوشيده در اراضى زراعتى بود در خاموشى فرورفت و به جاى كشاورزان و صنعتگران در هر جا دزدان و قانون‌شكنان آشكار شدند . » « 15 » پيدال بر آن است كه اسپانيا به سبب اخراج موريسكيها زيانهاى مادى بسيار ديد ، زيرا با رفتن آنان از وجود ملتى كوشا و كارا و ماهر در امور كشاورزى و صنعت محروم گرديد . ولى واقع اين است كه انقلاب پروتستانى ، اسپانيا را مجبور ساخت كه براى حفظ آيين كاتوليك سياست خشن در پيش گيرد و معامله با موريسكيها يكى از نشانه‌هاى اين سختگيرى بود .

--> ( 13 ) . . 343 - 933 . P . selonapsE sexodreteH sol ed airotsiH : oyaleP Y zedneneM . M ( 14 ) . . I 04 - 993 793 - 593 . P : socsiroM ehT : aeL ( 15 ) . . 823 . P . III . V eporuE ni eripmE hcirooM ehT : ttocS